رابرت جمیز، مروج دامپروری در ویرجینیاتك، در كنفرانس تلفیقی علوم زیستی و مدیریت، برخی محاسن و خطرات استفاده استفاده از محصولات جنبی در جیره تلیسه ها را به طور خلاصه عنوان كرد. وی اظهار داشت از سن 6 ماهگی به بعد، مصرف ماده خشك به حدی می رسد كه می توان با اطمینان از محصولات فرعی در تغذیه تلیسه ها استفاده كرد.
او می گوید تلیسه ها به مواد غذایی مختلف خیلی خوب عادت می كنند. اما اگر مدیریت صحیحی تا پیش از گنجاندن مقدار زیادی از محصولات فرعی در جیره تلیسه ها به آن توجه كنید:
 
1- پایداری- بسیاری از محصولات فرعی رطوبت بالایی دارند (كمتر از 25 درصد ماده خشك) و به آسانی فاسد می شوند. پس مانده غلات حاصل از تخمیر را نباید در هوای گرم بیشتر از 10 روز نگه داری كرد،لذا قبل از خرید هر یك از محصولات فرعی در مورد نحوه انبارداری آن نیز فكر كنید.
 
2- هزینه های حمل و نقل – مطمئن شوید كه تمام قیمت ها بر اساس قیمت تحویل مقایسه می شوند. از آن جایی كه این محصولات معمولا مرطوب هستند، هزینه های حمل و نقل به قیمت اضافه شده و ممكن است مقداری از محصول در نقل و انتقالات طولانی از بین برود.
 
3- تنوع در ارزش غذایی- قیمت را با توجه به تضمین حداقل سطح ماده خشك، پروتئین خام و حداكثر الیاف تعیین كنید تا مطمئن شوید تلیسه های شما مواد مغذی كافی كسب می كنند.
 
4- میزان مواد مغذی- بیشتر این محصولات فقط دارای سطح بالایی از انرژی هستند. انجام یك آنالیز شیمیایی محصول به صورت مرطوب، مقدار ماده خشك، پروتئین خام، الیاف نا محلول در شوینده اسیدی، الیاف نا محلول در شوینده خنثی، عناصر معدنی كم نیاز و پرنیاز را نشان می دهد.
مواظب سطوح بالای نمك یا چربی های غیر اشباعی كه می توانند در جیره نویسی شما محدودیت ایجاد كنند، باشید.
 
5- اندازه ذرات- این مساله گویای چگونگی استفاده از محصول در گاوداری و چگونگی تاثیر آن بر عملكرد شكمبه است.
 
6- هزینه كارگر و تجهیزات- مطمئن شوید كه تجهیزات و كارگران مزرعه توانایی كاركردن با محصول مورد نظر را دارند. بسیاری از این محصولات مرطوب اند و فقط می توان با لودرهای بیل جلو آن ها را جابجا كرد. دفعات مخلوط كردن با توجه به واگن مخلوط كن شما متفاوت است. كارگرانی كه مسوول خوراك دهی هستند باید برای جداكردن و دورریختن خوراك فاسد شده آموزش ببینند.
 
7- حداقل سطح تامین خوراك- گاوها و تلیسه ها بهترین عملكرد را با جیره ثابت نشان می دهند باید از میزان دسترسی به این محصول آگاهی یابید و مطمئن شوید كه جیره را مطابق آن تصحیح می كنید.
 
8- اطمینان- ممكن است روی برخی از محصولات، مواد شیمیایی پاشیده شده باشد، لذا باید از بی خطر بودن این مواد برای مصارف انسانی و حیوانی اطمینان حاصل كنید و این محصولات را از نظر وجود قطعات فلز یا شیشه كنترل كنید. به خاطر داشته باشید كه حق استفاده از خوراك های پس زده ای كه برای سگ ساخته شده اند را در جیره حیوانات اهلی ندارید.
 
9- سختی كار- این واژه یعنی مقدار زمان صرف شده و سختی ناشی از كاربرد محصولات فرعی، اگر كاربرد این محصول فرعی باعث دردسرتان می شود، شاید مصرف آن مقرون به صرفه نباشد.
گروه فنی شركت تعاونی كشاورزان و دامپروران صنعتی وحدت اصفهان
(نشریه هوردز دیری من)