مروج دامپروری

استفاده از اوره در جيره غذايی گاو
رمضانعلي عزيزي
عضو هيات علمي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي استان مركزی

گاو مانند ساير دامهای نشخوار کننده توانايی استفاده از ازت غيرپروتئينی NPN)¹ ) برای تامين بخشی از نيازهای پروتئينی را دارد. در شکمبه گاو, ميلياردها باکتری, قارچ و پروتوزوا ساکن هستند. اين ميکروارگانيسمها توانايی استفاده از ازت غيرپروتئينی جيره را دارند. ازت غيرپروتئينی در شکمبه شکسته شده (هيدروليز) و به ازت آمونياکی تبديل  مي گردد. ميکروارگانيسمها از اين ازت برای ساختن بدن خودشان استفاده می نمايند که در نهايت باعث توليد(سنتز) پروتئين ميکروبی می شود. سرانجام, ميکروبها از شکمبه عبورکرده ودر قسمت های پائينتر دستگاه گوارش دام ميزبان هضم می گردند. وقتی پروتئين ميکروبی هضم شد, اسيدهای آمينه آزاد شده و سپس اين اسيدهای آمينه وارد جريان خون مي گردند.
شرح  تکنولوژی
 زمانی که اوره جايگزين منابع پروتئينی گران قيمت در جيره غذايی گاو مي گردد (يا عموما نشخوارکننده ها) موارد زير حتما بايد رعايت گردد:
1-سطوح افزودن اوره به جيره:
- 1%  کل جيره هوا خشک يا
-3% مخلوط کنسانتره يا
25-30% کل ازت جيره
سطح اوره در مخلوط کنسانتره را می توان به بيش از 3% افزايش داد به شرط اينکه مواد خوشخوراکی مثل ملاس درجيره استفاده شود
2-برای استفاده بهينه از اوره  بايد مقادير مناسبی از کربوهيدراتهای سهل الهضم يا انرژی, مواد معدنی و ويتامين ها در جيره موجود باشند. زيرا
ميکروارگانيسم ها برای ساختن پروتئين بدن خودشان از منبع ازت غيرپروتئينی به اين مواد نياز دارند.
3- ملاس منبع خوبی از نظر انرژی و مواد معدنی می باشد. در صورتيکه ملاس به راحتی در دسترس باشد می توان مخلوط آب, اوره و ملاس با حداکثر 10% اوره بصورت ليسيدنی با رعايت موارد احتياطی در اختيار دام گذاشت. برای تنظيم مصرف اين مخلوط توسط دام می توان از استوانه چرخان استفاده نمود که آغشته به مخلوط آب, اوره و ملاس می باشد. برای تهيه اين مخلوط توصيه می شود که از 5/2 کيلوگرم اوره, 5/4 کيلوگرم ملاس و 28 ليتر آب استفاده شود.
4-مکمل های پروتئينی حاوی اوره ارزانتر از مکمل های بدون اوره می باشند.

اخطار
اوره بايد به خوبی با جيره غذايی مخلوط شود. برای جلوگيری ازمصرف زياد اوره و مسموميت آمونياکی نبايد هيچگونه توده ويا کلوخه اوره در خوراک باشد. علائم مسموميت اوره شامل بيحالی, ريزش زياد بزاق, کاهش اشتها و حتی مرگ می باشد. در استفاده از اوره به عنوان خوراک موارد زير دقيقا بايد رعايت شود:
1.به دامهای کمتر از يک سال و آنهائيکه بيمار هستند اوره داده نشود.
2.انرژی خوراکها مناسب باشد
3.مصرف اوره بايد دقيقا کنترل شود.
4.يک دوره عادت پذيری اکيدا توصيه می شود.